<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="centre"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>

<p rend="chapter">Nītimañjarī</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">1</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kulakkhaye <pb ed="M" n="0.0001" /> vinassanti,</p>

<p rend="gatha2">Kuladhammā sanantanā;</p>

<p rend="gatha3">Dhamme naṭṭhe kulaṃ sabbaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Adhammo abhibhū khalaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Adhammābhibhavā dantā,</p>

<p rend="gatha2">Padussanti kulitthiyo;</p>

<p rend="gatha3">Thīsu duṭṭhā sva dhammena,</p>

<p rend="gathalast">Jāyate vaṇṇasaṅkaro.</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Piyaṃ <pb ed="M" n="0.0011" /> bhāse guṇaggāho,</p>

<p rend="gatha2">Sūro siyā vikantano;</p>

<p rend="gatha3">Dātā candasamā nārī,</p>

<p rend="gathalast">Diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ nahāsaye.</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kutotthi <pb ed="M" n="0.0016" /> kumitte saccaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Kudāre rativaḍḍhanaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Kudesamhi mano rammaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Kurāje bhogasampadaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Saṅketeva <pb ed="M" n="0.0017" /> amittasmiṃ,</p>

<p rend="gatha2">Mittasmiṃ pi navissase;</p>

<p rend="gatha3">Abhayā bhaya muppannaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Api mūlāni kantati.</p>

<p rend="gatha1">Adiṭṭhova <pb ed="M" n="0.0018" /> paro seyyo,</p>

<p rend="gathalast">Dummitto no vissāsiko.</p>

<p rend="gatha1">Aggihomaphalaṃ <pb ed="M" n="0.0023" /> vedo,</p>

<p rend="gatha2">Satthaṃsīlaphalaṃ mataṃ;</p>

<p rend="gatha3">Ratiputtaphalaṃ nārī,</p>

<p rend="gathalast">Dānabhuttiphalaṃ dhanaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Asaccaṃ <pb ed="M" n="0.0024" /> sāhasaṃ māyā,</p>

<p rend="gatha2">Mūḷhatta ma tilobhatā;</p>

<p rend="gatha3">Asocaṃ niddayattañca,</p>

<p rend="gathalast">Thīnaṃ dosā sabhāvajā.</p>

<p rend="gatha1">Jāyāya <pb ed="M" n="0.0026" /> bhattuno bhāro,</p>

<p rend="gatha2">Sissena guruno kato;</p>

<p rend="gatha3">Amaccakehi rājassa,</p>

<p rend="gathalast">Pitarānaṃ nijenaca.</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Uyyamena <pb ed="M" n="0.0027" /> hi sijjhanti,</p>

<p rend="gatha2">Kammāni na manorathā;</p>

<p rend="gatha3">Na hi suttassa sīhassa,</p>

<p rend="gathalast">Pavīsanti mukhe migā.</p>

<p rend="gatha1">Atisītaṃ <pb ed="M" n="0.0031" /> atiuṇhaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Atisāyamidaṃ ahu;</p>

<p rend="gatha3">Iti visaṭṭhakammante,</p>

<p rend="gathalast">Khaṇā accenti māṇave.</p>

<p rend="gatha1">Ādānassa padānassa,</p>

<p rend="gatha2">Kattabbassa ca kammuno;</p>

<p rend="gatha3">Khippaṃ akayyamānassa,</p>

<p rend="gathalast">Kāle pivati sampadaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Nādabbe <pb ed="M" n="0.0032" /> nihitā kāci,</p>

<p rend="gatha2">Kriyā phalavatī bhave;</p>

<p rend="gatha3">Nabyāpārasatenāpi,</p>

<p rend="gathalast">Sukova pāṭhate bako.</p>

<p rend="gatha1">Yo <pb ed="M" n="0.0034" /> dandhakāle tarati,</p>

<p rend="gatha2">Taraṇīye ca dandhaye;</p>

<p rend="gatha3">Sukkhapaṇṇaṃ va akkamma,</p>

<p rend="gathalast">Atthaṃ bhañjati attano.</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yaṃ <pb ed="M" n="0.0035" /> dadāti yaṃ bhuñjati,</p>

<p rend="gatha2">Tadeva dhanino dhanaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Aññe matassa kīḷanti,</p>

<p rend="gathalast">Dārehipi dhanehipi.</p>

<p rend="gatha1">Dānopabhogahīnena <pb ed="M" n="0.0039" />,</p>

<p rend="gatha2">Dhanena dhanino sukhaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Ko viseso daliddassa,</p>

<p rend="gathalast">Adhikaṃ dhanarakkhaṇaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Nijasokhyaṃ <pb ed="M" n="0.0040" /> nirundhanto,</p>

<p rend="gatha2">Nīcabhogo mitampaco;</p>

<p rend="gatha3">Dhanaṃ sañcayate yo so,</p>

<p rend="gathalast">Parabhāravaho pasu.</p>

<p rend="gatha1">Yaṃ <pb ed="M" n="0.0041" /> ussukā saṅkharonti,</p>

<p rend="gatha2">Alakkhikā bahuṃ dhanaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Sippavanto asippāvā,</p>

<p rend="gathalast">Lakkhi vā tāni bhuñjati.</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sampatyaṃ <pb ed="M" n="0.0048" /> mahataṃ cittaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Bhave uppale komalaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Vipatyaṃca mahāsela,</p>

<p rend="gathalast">Silāsaṅghātakakkasaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asambhabyaguṇaṃ <pb ed="M" n="0.0053" /> thutvā,</p>

<p rend="gatha2">Khedo mudhāva jāyate;</p>

<p rend="gatha3">Avhāyaṃ canda mu llokya,</p>

<p rend="gathalast">Nacandota mu pāgamī.</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saccaṃ <pb ed="M" n="0.0059" /> mukhamhi dhāreyya,</p>

<p rend="gatha2">Kaṇṇe sutaṃ bhuje jayaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Hadayamhi khamaṃ vīraṃ,</p>

<p rend="gathalast">Lokādāsaṃca locane.</p>

<p rend="gatha1">Saddamattaṃ <pb ed="M" n="0.0063" /> naphandeyya,</p>

<p rend="gatha2">Aññatvā saddakāraṇaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Saddahetuṃ pariññāya,</p>

<p rend="gathalast">Pamodo vā bhayo tathā.</p>

<p rend="gatha1">Sabbasuta <pb ed="M" n="0.0064" /> ma dhīyeyya,</p>

<p rend="gathalast">Hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dunnāriyā <pb ed="M" n="0.0068" /> kulaṃ suddhaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Putto nassati lālanā;</p>

<p rend="gatha3">Samiddhi anayā bandhu,</p>

<p rend="gathalast">Pavāsā madanā hirī.</p>

<p rend="gatha1">Lālaye <pb ed="M" n="0.0075" /> pañcavassāni,</p>

<p rend="gatha2">Dasavassāni tālaye;</p>

<p rend="gatha3">Pattetu soḷasevasse,</p>

<p rend="gathalast">Puttaṃ mittaṃva ācare.</p>

<p rend="gatha1">Lālane bahavo dosā,</p>

<p rend="gathalast">Lālane bahavo guṇā.</p>

<p rend="gatha1">Pāpā <pb ed="M" n="0.0077" /> nivārayati yojayate hitāya,</p>

<p rend="gatha2">Guyhāni gūhati guṇaṃ pakaṭīkaroti;</p>

<p rend="gatha3">Āpattikañca najahāti dadāti kāle,</p>

<p rend="gathalast">Sammitta lakkhaṇamidaṃ pavadanti santo.</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dujjano <pb ed="M" n="0.0080" /> jīyate yutyā,</p>

<p rend="gatha2">Niggahena nadhīmatā;</p>

<p rend="gatha3">Nipātyate mahārukkho,</p>

<p rend="gathalast">Tassamīpa khatikkhayā.</p>

<p rend="gatha1">Vane <pb ed="M" n="0.0083" /> migāca luddhānaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Dujjanānañca sajjanā;</p>

<p rend="gatha3">Akāraṇaverī honti,</p>

<p rend="gathalast">Tiṇabhakkhā supesalā.</p>

<p rend="gatha1">Pādalaggaṃ <pb ed="M" n="0.0086" /> karaṭṭhena,</p>

<p rend="gathalast">Kaṇḍakeneva kaṇḍakaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Bālaṃ <pb ed="M" n="0.0087" /> napasse nasuṇe,</p>

<p rend="gatha2">Nacabālena saṃvase;</p>

<p rend="gatha3">Bālenāllāpasallāpaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Nakare nacarocaye.</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Upa kattuṃ yathā khuddo,</p>

<p rend="gatha2">Samattho natathāmahā;</p>

<p rend="gatha3">Kūpo hi hanti pipāsaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Natu pāyo mahambudhi.</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ādānassa <pb ed="M" n="0.0095" /> padānassa,</p>

<p rend="gatha2">Kattabbassaca kammuno;</p>

<p rend="gatha3">Khippaṃ akaramānassa,</p>

<p rend="gathalast">Kālo bhakkhati taṃ rasaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Nakkhattaṃ <pb ed="M" n="0.0103" /> paṭimānentaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Attho bālaṃ upajjhagā;</p>

<p rend="gatha3">Attho atthassa nakkhattaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Kiṃ karissanti tārakā.</p>

<p rend="gatha1">Ajarāmarova <pb ed="M" n="0.0105" /> pañño,</p>

<p rend="gatha2">Vijjamatthañca cintaye;</p>

<p rend="gatha3">Gahitoviya kesesu,</p>

<p rend="gathalast">Maccunā dhammamācare.</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vajjā gurūca mantīca,</p>

<p rend="gatha2">Tayo raṭṭhābhisaṅkhatā;</p>

<p rend="gatha3">Jīvīta dakkha kosānaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Vaḍḍhanā nāsanāca te.</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Thirena <pb ed="M" n="0.0117" /> kammaṃ vaḍḍhati,</p>

<p rend="gatha2">Athirena turena no;</p>

<p rend="gatha3">Phalanti samaye rukkhā,</p>

<p rend="gathalast">Sittāpi bahuvārinā.</p>

<p rend="gatha1">Vāyāmetheva <pb ed="M" n="0.0120" /> puriso,</p>

<p rend="gathalast">Nanibbindeyya paṇḍito.</p>

<p rend="gatha1">Payatano <pb ed="M" n="0.0122" /> tādiso neva,</p>

<p rend="gatha2">Kayyo yena phalaṃ nahi;</p>

<p rend="gatha3">Selagge kūpakhaṇanā,</p>

<p rend="gathalast">Kathaṃ toyasamāgamo.</p>

<p rend="gatha1">Ñāṇaṅkusena <pb ed="M" n="0.0123" /> sammaggaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Niyyatyussāhakuñjaro.</p>

<p rend="gatha1">Asamekkhitakammantaṃ,</p>

<p rend="gatha2">Turitābhi nipātinaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Tānikammāni tappenti,</p>

<p rend="gathalast">Uṇhaṃ va jjhohitaṃ mukhe.</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Chaddosā <pb ed="M" n="0.0126" /> puriseneha,</p>

<p rend="gatha2">Hātabbā bhūtimicchantā;</p>

<p rend="gatha3">Niddā majjaṃ bhayaṃ kodho,</p>

<p rend="gathalast">Ālasyaṃ dīghasuttatā.</p>

<p rend="gatha1">Na <pb ed="M" n="0.0130" /> divā suppasīlena,</p>

<p rend="gatha2">Rattimuṭṭhānadessinā;</p>

<p rend="gatha3">Niccasoṇḍena mattena,</p>

<p rend="gathalast">Sakkā āvasituṃ gharaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Abhetabbamhi <pb ed="M" n="0.0137" /> bhāyanti,</p>

<p rend="gatha2">Bhāyitabbe nabhāyare;</p>

<p rend="gatha3">Bhayābhaya vimuḷhā te,</p>

<p rend="gathalast">Jimhānugā ujuñjahā.</p>

<p rend="gatha1">Yassa <pb ed="M" n="0.0139" /> manussabhūtassa,</p>

<p rend="gatha2">Natthi bhogāca sippakaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Kiṃ phalaṃ tassa mānussaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Dvipādaṭṭho hi so migo.</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nānopāyova <pb ed="M" n="0.0142" /> kattabbo,</p>

<p rend="gatha2">Sace bhaveyya attano;</p>

<p rend="gatha3">Atthasiddhi yathākāmaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Upāyo hi hitañjaso.</p>

<p rend="gatha1">Lañjadānabālisena <pb ed="M" n="0.0150" />,</p>

<p rend="gatha2">Kūṭaḍḍakāradhīvarā;</p>

<p rend="gatha3">Vinicchayamahāmacchaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Oṭṭenti lobhasāgare.</p>

<p rend="gatha1">Yassete caturo dhammā,</p>

<p rend="gatha2">Vānarinda yathātava;</p>

<p rend="gatha3">Saccaṃ dhammo dhīti cāgo,</p>

<p rend="gathalast">Diṭṭhaṃ so ativattati.</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vidvāca <pb ed="M" n="0.0162" /> ratanaṃ nārī,</p>

<p rend="gatha2">Vīṇā sātthaṃ giraṃmahī;</p>

<p rend="gatha3">Guṇavisesa māgamma,</p>

<p rend="gathalast">Guṇāni aguṇānica.</p>

<p rend="gatha1">Dhanavā <pb ed="M" n="0.0164" /> balavā loke,</p>

<p rend="gathalast">Dhanā bhavati paṇḍito.</p>

<p rend="gatha1">Sumane <pb ed="M" n="0.0165" /> nissito kīṭo,</p>

<p rend="gatha2">Nigguṇo hīnako sayaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Taṃ pupphehi maṇḍentānaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Raññaṃ siropi rohati.</p>

<p rend="gatha1">Alakkhikehi <pb ed="M" n="0.0168" /> sañcītā,</p>

<p rend="gatha2">Dhanabhogāca cintitā;</p>

<p rend="gatha3">Lakkhikassa bhavantete,</p>

<p rend="gathalast">Lakkhivā suṭṭhubhuñjati.</p>

<p rend="gatha1">Khattiyo <pb ed="M" n="0.0171" /> seṭṭho jane tasmiṃ,</p>

<p rend="gatha2">Yo gottapaṭisārino;</p>

<p rend="gatha3">Vijjācaraṇasampanno,</p>

<p rend="gathalast">So seṭṭho devamānuse.</p>

<p rend="gatha1">Visāpi <pb ed="M" n="0.0182" /> amataṃ gaṇhe,</p>

<p rend="gatha2">Gūthato maṇimuttamaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Kaṇṭakapādapā pupphaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Thirataṃ dukkulā varaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Dhanissarādiguṇommi <pb ed="M" n="0.0189" />-</p>

<p rend="gathalast">Vegena vāhitā pajā.</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yassa tthi satataṃ mettā,</p>

<p rend="gatha2">Sabbalokasuvallabhā;</p>

<p rend="gatha3">Kūpāyate samuddopi,</p>

<p rend="gathalast">Aggi tassa jalāyate.</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sakkharāyati merūpi,</p>

<p rend="gatha2">Visabhakkho sudhāyate;</p>

<p rend="gatha3">Sasāyate migarāja,</p>

<p rend="gatha2">Byālo mālāguṇāyate;</p>

<p rend="gatha3">Dolāyate chamācālo,</p>

<p rend="gathalast">Nānāvudhā tiṇāyare.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sameva <pb ed="M" n="0.0202" /> sati ussāhe,</p>

<p rend="gatha2">Sukhavāho hitaṅkaro;</p>

<p rend="gatha3">Ūne-dhike tathā nohi,</p>

<p rend="gathalast">Majjhago sādhu sabbadā.</p>

<p rend="gatha1">Sādhu <pb ed="M" n="0.0208" /> kho paṇḍitonāma,</p>

<p rend="gathalast">Natveva atipaṇḍito.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
